UZUN YOL YAZILARI

Şiir,kültür ve diğerleri…

Bizim topraklarımızda, DÜŞÜNCE geleneği olmadığı için, “” düz yazı”, yani deneme-makale, gelişmemiş, çok güdük kalmıştır.

Size / bize, ANADOLU İRFANI diye pazarlanan “keyfiyet”, bir takım sakallıların,kendi aralarında, dini katık ederek, fırın ağzı ya da bıçak arası diyebileceğim bir et yemeği gibi, ortaya, sözde getirdikleri, zihinsel çapaçuldan başkaca bir şey değildir.

Şayet gerçekten bir düşünce- ciddi bir zihin çalışması/ geleneği – sürekliliği  olsaydı, ANADOLU, böyle “ZİHNEN”  fakir-fukara, kimileyin dünya gezegenini, hâlâ, DÜZ zannedenler dolu olur muydu…

Beni, bunca zamanlık “okuma-anlama” gayretim içinde, derinden etkileyen “ üç kişiyi” ve nedenlerini sizlerle paylaşmak istiyorum.

Ama önce, ustam HİLMİ YAVUZ’LA, son İSTANBUL günlerimde,  İstanbul’u terketmeden önce yaptığımız kısa sohbeti aktarmak isterim…

İzninizle… O gün de, her zamanki gibi, GELİŞİM YAYINLARI’NDAN çıkmış, Teşvikiye – Maçka yönünnde, AKADEMİ kitapevinin yolunu tutmuş, mutad ( alışılagelen) sohbetler edilmiş, evlerimize doğru yürümeye başlamıştık.

İTÜ, Maçka binasının kapısının hizasında durduk, “okul bitti ağbi” dedim. Bu cümle, özünde, bana bir iş ayarlayalım makamıydı. Hayır dedi, memleketine gidecek, burda öğrendiklerini geliştirecek, üstüne eklemeler yapacaksın “ dedi”.

Haklıydı.

Annemin, lisede,İstanbul’da edebiyat hocaları; FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL, HALİDE EDİP ADIVAR, “” bediiyyat” hocası, ( estetik- güzel duyu ), Necip Fazıl…

Babamın lise ve hukukda, şiirle ilgilenirken çevresi; Niyazi Akıncıoğlu, Celal Sılay, Baki Süha Edipoğlu, az da olsa Peyami Safa…

Bunların bendeki izlerini UNUTMAK mümkün mü!

Üstüne üstlük, 1978 sonbaharı ile 1981 sonbaharı arasında, Hilmi Yavuz’un dizinin dibinde, önce felsefe-ardından şiir nedir, neye denir alıştırmalarını yaşamış biri olarak.

Memlekete gidip, hiçbir şey olmamış gibi, köşeme çekilip, işime gücüme mi bakacaktım !

Evet, memlekete dönecek, öğrendiklerimi, ağır ağır elden geçirerek, etrafımdaki insanlara, anlatacak, bilgiyi paylaşacaktım.

Bu olayın üzerinden, tastamam 45 yıl geçmiş. Bir ömür.

Peki, şu anda, ne düşünüyorum, geçen 45 yıl için ! ?

İçinde benim de hatalarım olmak üzere, “” müesses nizama”, yani “” YERLEŞİK DÜZENE” aykırı bir insan oldum. Zararım dokunmadı.

Ama hayrım da dokunmadı… ya da dokunamadı.aslında “” dokundurmadılar”…

Örneğin TARSUS TİCARET ve SANAYİ odası, genel sekreterliğinden, neden kovulmuştum ! 1985 Mayıs…

Neyse, bir BEHÇET HOCAMIZIN sözü uyarınca, “” işimize bakalım”…

İşimizin adı :ŞİİR KÜLTÜR ve diğerleri dir.

Şiir, her dilin söz PRENSİDİR ve adeta bir üst dildir.

Çoğunluk MANZUME ile karıştırılır.

Manzume dediğimiz tarz, derinliği olduğu müddetçe, şiir kapsamına alınabilir. Şiir, adeta sözün öte dünyasıdır.

Necip fazıl’ın sözüyle, ŞAİR, GÖZÜNE HAYALET GÖRÜNEN insandır…

İlginçtir, NECİP FAZIL, bir dolu konuşmalarında, nedense, ŞİİRLERİM değil de, MANZUMELERİM demeyi uygun görmüştür.

Şimdi, gelelim beni derinden etkileyen “” üç kişiye”…

REŞAT NURİ GÜNTEKİN / 2 cilt halinde , ANADOLU NOTLARI…

ŞEVKET SÜREYYA BEY / “” suyu arayan adam”…

Ve , FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL, “ “” han duvarları”…

“” pampa””, güney amerika coğrafyasındaki, kısa boylu kaktüslere verilen addır. Kıta, nerdeyse, baştan başa “” pampalarla “ kaplıdır.

Bu tümceyi okurken, “”Ne alâka”” diyeceğinizi, tahhmin eder gibiyim.

Öyle ya, “” güney amerika-pampalar””, reşat nuri, şevket Süreyya, faruk nafiz “” beyler”… altalta sıralanmışlar…

O halde, bir tümce daha koyalım bu araya…

Şilili büyük ozan, PABLO NERUDA, “” yaşadığımı itiraf ediyorum” ( ille de BURHAN ARPAD çevisiri )  adlı,destansı eserinde, der ki :

Pampalarla kaplı bir ülkenin şiiri, “” kadife perdeli salonlarda yazılamaz”…

Ne necip fazıl…

Ne Nazım Hikmet…

Ne Yahya Kemal…

Gerçekten de, “” bu toprakların” , ANADOLU’nun ve ANADOLU’nun insanlığının- imkansızlığını yazmamışlardır.

Anadolu’yu, insan varlığının üzerinden, coğrafya unsurlarını kullanarak yazan, “” faruk nafiz Çamlıbel” dir.

1922 yılında, soğuk bir MART sabahında başlayan ve Ulukışla’dan Kayseri’ye, “” yaylı “ denilen at arabasıyla yapılan üç günlük bir yolculuğu hikaye eder ÇAMLIBEL…

Şair, gerçekten de, 1922 yılında, edebiyat öğretmeni olarak atandığı KAYSERİ lisesine gidebilmek için,   Ulukışla’dan, Kayseri’ye bir yolculuk yapmıştır.

HAN DUVARLARI, bu yolculuğun, şairin ruhsal derinliğinde bıraktığı esintiler, duygulanımlar olmuştur( bence)…

Şahsen, ANADOLU’yu, “” manzum” olarak böyle yazan, bir başka şair “” bilmiyorum”…

Anadolu Notları / Reşat Nuri Bey…

Milli eğitim müfettişi iken, diyar diyar dolaştığı memleketin, taşını-toprağını-geleneğini- göreneğini hüznünü, kederini, sevincini, canlı Kanlı yazan bir kalemdi(r)…

Kaç kişi okudu ki REŞAT NURİ BEY’i…

Bu dev kalem-ruh, neden bize yalnızca, ÇALIKUŞU- FERİDE romanı olarak sınırlandırıldı!

Ya ŞEVKET SÜREYYA BEY’in “” suyu arayan adam”ı…

Nasıl yazsam, nasıl anlatsam… bu dev eser, bu devasa insan halini, tüm kılcalı ile anlatan bu şahaser için, sanırım, başlı başına bir yazı yazılması gerekir.

BİTİRİRKEN…

Yahya kemal’ de… necip fazıl’ da ( sultanı şuara- şairlerin sultanı)… Abdülhak hamit tarhan’ da…( şairi azam)…

Doğrudan insana ait.

Doğrudan bu topraklara, bu toprağın İNSANINA yönelik, yazılmış-çizilmiş ne var!!!